Een delegatie van de Werkgroep Kerkenwerk is vandaag, donderdag 9 februari, in Mechelen ontvangen door de Vlaamse bisschoppen en heeft hen het Manifest Gelovigen nemen het woord en de namenlijst van de ondertekenaars overhandigd.
Het Manifest, dat een oproep is aan de Vlaamse bisschoppen om door hervormingen de impasse te doorbreken waarin de Kerk in Vlaanderen is terechtgekomen, is door 8235 gelovigen onderschreven, hoofdzakelijk via het internet, sommigen ook schriftelijk.
Vele, maar niet alle ondertekenaars hebben aangegeven op welke manier zij bij de Kerk betrokken zijn. Daaruit kan worden afgeleid dat ten minste 304 priesters, 41 diakens, 184 pastores, pastoraal werk(sters) en parochieassistenten, en 89 religieuzen het Manifest ondertekend hebben, naast honderden mensen uit de onderwijs- en universitaire wereld en tientallen verantwoordelijken van christelijke geïnspireerde bewegingen en organisaties. Bovenal hebben een paar duizend ondertekenaars aangegeven dat zij op een of andere manier actief zijn in een parochie of een christelijke beweging of organisatie.
Het Manifest is overhandigd aan de bisschoppen van Brugge (Jozef De Kesel), Gent (Luc Van Looy), Hasselt (Patrick Hoogmartens) en Mechelen-Brussel (André-Joseph Léonard), en de hulpbisschoppen van Brussel (Jean Kockerols) en Vlaams-Brabant en Mechelen (Leon Lemmens). De bisschop van Antwerpen (Johan Bonny) was wegens een buitenlandse opdracht afwezig.
Na de overhandiging van het Manifest en de namenlijst van de ondertekenaars, konden de delegatieleden het initiatief ruim toelichten. Ze wezen erop dat het uiting geeft van een oprechte bezorgdheid voor de toekomst van de Kerk in Vlaanderen — en Kerk die nodig is en blijft om het Evangelie en de christelijke boodschap te verkondigen, te beleven en in concrete daden van zielzorg en mensenzorg om te zetten. De grote respons en, vooral, de kwaliteit van de ondertekenaars tonen aan dat vele kerkbetrokken en kerkactieve gelovigen die bezorgdheid delen en de noodzaak van kerkelijke hervormingen onderschrijven.
De vertegenwoordigers van de Werkgroep beklemtoonden dat centralisatie (door vorming van parochiefederaties en/of pastorale eenheden) geen structurele oplossing biedt, maar de kwantitatieve achteruitgang veeleer in de hand zal werken. De Kerk moet wegen vinden om mensen die bekwaam en gevormd zijn, en die bereid zijn zich te engageren, bepaalde taken toe te vertrouwen. Hun bevestiging of aanstelling in een “mandaat” is belangrijk, zowel voor de betrokkenen als voor de gelovigen. De Werkgroep wil samen met bisschoppen naar zulke wegen zoeken.
Namens de bisschoppen dankte aartsbisschop Léonard de Werkgroep voor het “weliswaar kritisch maar toch kerkelijk initiatief”. Uit de gedachtewisseling die daarop volgde, bleek een gedeelde zorg voor de lokale kerkgemeenschappen in Vlaanderen. De bisschoppen toonden zich bereid het gesprek hierover voort te zetten. Ze verspreidden nadien volgende mededeling:
“Met aandacht hebben wij, de Vlaamse bisschoppen, kennis genomen van het manifest ‘Gelovigen nemen het woord’. Het verlangen naar verandering dat uit de tekst spreekt, laat ons niet onberoerd. Ook wij zoeken naar vernieuwing en grotere authenticiteit, in trouw aan de Schrift en aan de geloofstraditie van de kerk.
De situatie die we vandaag als kerk meemaken is niet comfortabel. Van pastorale verantwoordelijken wordt heel veel gevraagd. We hebben niet meer de maatschappelijke positie noch de impact die we vroeger hebben gehad. We doen heel veel inspanningen om het evangelie dicht bij het leven van de mensen te laten aansluiten. Maar in een samenleving waar het seculier levensgevoel steeds groter wordt, is dit niet eenvoudig. We begrijpen de pijn en de onmacht bij velen. Hoe kunnen we het evangelie zo verkondigen dat het hart van de mens van deze tijd erdoor geraakt wordt? Dat is de vraag die bij ons allen leeft en die onze grootste uitdaging blijft. Structurele hervormingen of aanpassingen zullen daar niets aan veranderen. Toch kunnen ze ons helpen. Daarom begrijpen we dat de geleidelijkheid van deze hervormingen het geduld op de proef stelt. Maar de evoluties in onze maatschappij zijn zo fundamenteel dat ze tijd en onderscheiding vragen om te zien wat in deze kan en moet gebeuren.
Het manifest geeft ons ook de gelegenheid onze positie te verhelderen. Sommige elementen, zoals de kwestie van woorddienst op zondag, zijn een diocesane aangelegenheid en momenteel voorwerp van overleg. Andere, met name over het kerkelijk ambt en het priesterschap, zijn een aangelegenheid van de wereldkerk. In kwesties die raken aan het persoonlijke leven van mensen, bepleiten wij een respectvolle, pastorale houding. Al is niet elke levensstaat gelijk, toch is niemand minderwaardig, want een mens is altijd meer dan zijn daden en dan de situaties waarin hij verkeert. De kerkgemeenschap ten slotte, opgebouwd rond Christus en zijn evangelie, wordt gezonden naar alle mensen. Ze neemt die missie op vanuit een vitale kern die leeft vanuit de eucharistie. Want daar gebeurt de verbinding van de ranken met de wijnstok (Joh 15, 5).
God heeft alle gelovigen, elke gedoopte, broodnodig om zijn liefde aan de wereld kenbaar te maken. Laat ons samen werk maken van een kerkgemeenschap die zorg draagt voor haar identiteit, trouw aan de zending die ze heeft ontvangen, een kerk die open en toegankelijk is voor iedereen, met een ruim hart voor alle mensen. Getekend, de Vlaamse bisschoppen.”
De Werkgroep Kerkenwerk dankt langs deze weg alle gelovigen die het Manifest ondertekend hebben.
Het Manifest is geen eindpunt maar slechts een begin. De Werkgroep zal, eventueel na overleg en in samenwerking met andere groepen en bewegingen, verder initiatieven nemen. Intussen worden ook internationale contacten gelegd. De bezorgdheid en de verzuchtingen van de Vlaamse gelovigen leven immers in de meeste, om niet te zeggen: in alle West-Europese landen.
Nieuwe initiatieven en ontwikkelingen zullen wij via deze website en persberichten bekendmaken.
Parochies zonder priester, eucharistievieringen op ongeschikte uren, gebedsdiensten zonder communie: dat hoeft toch allemaal niet? Waarom blijven de noodzakelijke kerkhervormingen zolang uit? Wij, Vlaamse gelovigen, vragen onze bisschoppen om de impasse waarin we terechtgekomen zijn te doorbreken. We doen dit in verbondenheid met medegelovigen in Oostenrijk, Ierland en vele andere landen, die eveneens aandringen op hervormingen die voor de kerk levensnoodzakelijk zijn.
Wij begrijpen niet waarom de leiding van onze plaatselijke gemeenschappen (parochies bijvoorbeeld) niet wordt toevertrouwd aan een man of een vrouw, gehuwd of ongehuwd, beroepskracht of vrijwilliger, die daartoe de nodige vorming heeft gekregen. We hebben toegewijde herders nodig.
Wij begrijpen niet waarom deze medegelovigen niet zouden mogen voorgaan in de zondagsvieringen. We hebben in elke levende gemeenschap liturgische voorgangers nodig.
Wij begrijpen niet waarom - waar geen priester voorhanden is - een woorddienst met communie niet zou mogen.
Wij begrijpen niet waarom bekwame leken en gevormde godsdienstleerkrachten niet zouden mogen preken. We hebben het woord Gods nodig.
Wij begrijpen niet waarom aan gelovigen van goede wil die na een scheiding hertrouwd zijn de communie moet geweigerd worden. Ze horen er evenwaardig bij.
Gelukkig zijn er al plaatsen waar men wél zo bezig is.
Wij pleiten er tevens voor dat binnen de kortste tijd zowel gehuwde mannen als vrouwen tot het priesterambt worden toegelaten. Wij, gelovigen, hebben hen nu broodnodig.